Są to naturalne alkaloidy otrzymywane z soku mlecznego uzyskiwanego z niedojrzałych makówek - psychoaktywne alkaloidy opium. Z opiatów mogą być następnie otrzymywane chemicznie dalsze ich pochodne. Najważniejsze opiaty to morfina, kodeina, tebaina, narkotyna i papaweryna. Bardzo szybko uzależniają. 

Termin ten często błędnie jest używany w odniesieniu do substancji leczniczych opioidów.